Çocuklar Çok Fazla Telefona Bakarsa Ne Olur? Felsefi Bir İnceleme
Hayatımızı şekillendiren bilgiye ve iletişime dair bir soru sormak gerekirse, “Gerçekten ne kadar bilgiye sahibiz ve bu bilgi, bizi ne kadar dönüştürüyor?” diye sorarız. İletişimin evrimi, bilgiye ulaşma şekillerimizde devrimsel değişikliklere neden olurken, aynı zamanda bizleri de dönüştürüyor. Bugün, çoğu insan için bilgi, genellikle telefonun ekranından, bir uygulamadan veya bir internet bağlantısından gelir. Peki ya bu bilgiyle aşırı temas? Çocuklar için bu durum, zihinsel, etik ve toplumsal olarak nasıl bir dönüşüm yaratır?
Telefonlar, çocukların yaşamlarının merkezine yerleşmişken, bu teknolojik araçların felsefi boyutlarını tartışmak kaçınılmaz hale gelir. Çocukların telefonları fazla kullanmasının, yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda etik, bilgi ve varlık anlamında büyük etkileri olabilir. Bu yazıda, bu soruya üç felsefi perspektiften bakacağız: etik, epistemoloji (bilgi kuramı) ve ontoloji (varlık felsefesi). Her bir bakış açısı, çocukların telefonlarla olan ilişkilerini farklı açılardan incelememize olanak tanıyacak.
Etik Perspektif: Fazla Bilgi, Fazla Sorumluluk
Felsefi etik, insanların doğru ve yanlış arasında nasıl seçimler yapacaklarıyla ilgilenir. Telefon kullanımının çocuklar üzerindeki etkilerini etik açıdan düşündüğümüzde, iki ana soruyla karşılaşırız: Çocuklar için telefon kullanımı doğru mudur? ve Bu kullanımın sonuçları toplumsal anlamda ne olabilir?
Aristoteles’in Erdem Ahlakı’na bakacak olursak, o, insanın doğru yaşam tarzını belirlemesinin sadece mantıklı bir seçimle ilgili değil, aynı zamanda erdemli bir şekilde davranmakla ilişkili olduğunu vurgular. Fazla telefon kullanımı, çocukları bu tür erdemli davranışlardan uzaklaştırabilir. Sürekli ekran karşısında olmak, yüz yüze etkileşimlerin yerini alabilir, bu da empati geliştirme yeteneğini engelleyebilir. Çocuklar, yalnızca sanal dünyada değil, gerçek dünyada da sağlıklı ilişkiler kurabilmek için erdemli davranışlar geliştirmelidirler. Yani, bir çocuk telefona aşırı bağlıysa, sadece bilgiye değil, insan ilişkilerinin derinliğine de uzaklaşmaktadır.
Diğer taraftan, Immanuel Kant’ın ödev ahlakı perspektifinden, telefonun aşırı kullanımını etik açıdan değerlendirirken, çocuğun doğruyu yapma sorumluluğu ön plana çıkar. Kant’a göre, bir eylem ancak evrensel bir yasaya dönüştürülebilecekse etik bir değere sahiptir. Çocukların telefonla ilişkilerinde, bu teknolojinin onlara sunacağı özgürlüğün sorumlulukla dengelenmesi gerekir. Eğer çocuklar telefonları yalnızca eğlence ve kaçış amaçlı kullanıyorsa, bu etik bir sorumsuzluk anlamına gelir. Kant’ın etik anlayışı, toplumsal sorumluluğa ve bireyin eylemlerinin toplumsal düzende yarattığı etkiye odaklanır. Burada çocukların aşırı telefon kullanımı, sorumsuz bir özgürlük ve irade kaybına yol açabilir.
Epistemolojik Perspektif: Bilgiye Erişim mi, Bilgiyi Yitirme mi?
Epistemoloji, bilginin doğasını, kaynağını ve sınırlarını sorgular. Telefonlar, bilgilere hızlı erişim imkanı sunan araçlardır. Çocuklar için telefon, bilgiye ulaşmanın önemli bir kaynağı olabilir. Ancak bu durum, epistemolojik olarak düşündüğümüzde önemli bir soru ortaya çıkar: Telefonlar gerçekten bilgi kazandırıyor mu, yoksa bilgi edinme sürecinde bir yanlışlık yaratıyor mu?
Platon’un mağara alegorisi, gerçek bilgiye ulaşma yolunda çocukların ekranlardan edindiği bilgileri sorgulamamıza yardımcı olabilir. Platon’a göre, gerçek bilgi, gözlemlerimiz ve doğrudan deneyimlerimizle bağlantılıdır. Ancak telefonlardan alınan bilgi, çoğu zaman yüzeysel ve denetlenmeyen bir şekilde sunulmaktadır. Çocuklar, telefonlarındaki bilgilere kolayca ulaşırken, bu bilgilerin doğruluğunu sorgulama yeteneği geliştiremezler. Post-modern epistemoloji de bu soruyu ele alır: Gerçeklik ve bilgi kaynağı birbirinden ne kadar farklı olabilir? Telefonlar, gerçekliği ve bilgiyi manipüle edebilme gücüne sahiptir, bu da çocukların dünyayı algılayışlarını değiştirebilir.
Bu epistemolojik soruya bir çözüm ararken, günümüz eğitim sistemlerinin teknolojiye entegre edilmiş yaklaşımını da göz önünde bulundurmalıyız. Çocukların sadece telefonlar üzerinden değil, aktif öğrenme yöntemleriyle bilgi edinmeleri sağlanmalıdır. Yani bilgi, sorgulama, deneyimleme ve tartışma süreçleriyle elde edilmelidir. Teknolojik araçların eğitici olarak kullanımı önemlidir, ancak sadece pasif tüketici konumunda kalmamaları gerekir.
Ontolojik Perspektif: Kimlik, Varlık ve Telefon
Ontoloji, varlık ve gerçeklik üzerine bir sorgulama alanıdır. Çocuklar telefonlara çok fazla baktığında, yalnızca bilgi değil, kimlikleri de değişebilir. Telefonlar, bir çocuk için dış dünyayı anlamanın ve kimlik oluşturmanın bir aracı olabilir. Ancak bu süreç, bireyin kendisiyle olan bağını nasıl kurduğu konusunda derin soruları gündeme getirir. Telefonlar, bir çocuğun kendi kimliğini oluşturmasına nasıl etki eder?
Jean-Paul Sartre’ın varoluşçuluğu, bu soruya bir cevap sunar. Sartre’a göre, insan kendini oluşturur, özgürlüğünü ve kimliğini kendisi yaratır. Ancak telefon gibi dışsal araçların sürekli etkisi altında kalan bir çocuk, özgürlüğünü bu araçlara teslim edebilir. Telefon, bir çocuğun kimliğinin dışsal bir yansıması olabilir. Çocuk, telefonun sunduğu imgeler ve sanal dünyada şekillenen kimlikler aracılığıyla kendini tanımlar. Fakat, bu süreç gerçek bir kimlik inşasından ziyade, yüzeysel bir kimlik oluşturma süreci olabilir. Heidegger’in varlık anlayışına göre, bir insan ancak kendisini doğru bir şekilde tanıyıp, gerçek anlamda varlık gösterdiğinde tam bir insan olabilir. Telefonlar bu anlamda, çocuğun kendi “varlık” anlayışını bulanıklaştırabilir.
Telefon kullanımı, çocukların varoluşsal bir boşluk yaratmalarına da neden olabilir. Kendini tanıma ve dünyada bir yer edinme sürecinde telefonun, gerçek varlık anlamında nasıl bir engel oluşturduğunu sorgulamak gerekir. Çocuklar, dışsal bir araçla kimliklerini bulmaya çalışırken, gerçek benliklerinden uzaklaşabilirler.
Sonuç: Telefonlar ve Çocuklar: Yeni Sorular, Yeni Yaklaşımlar
Çocukların telefonlarla olan ilişkisi, yalnızca teknolojik bir alışkanlık değil, aynı zamanda etik, epistemolojik ve ontolojik düzeyde ciddi etkiler yaratabilecek bir olgudur. Bu yazıda, telefonların çocuklar üzerindeki etkilerini felsefi açılardan ele aldık. Telefonlar, bilgiye hızlı erişim sağlasa da, aynı zamanda çocukların kimliklerini, bilgi edinme yöntemlerini ve etik sorumluluklarını yeniden şekillendiriyor.
Peki, bizler telefonlar ve teknoloji çağında büyüyen bir nesil olarak, bu araçlarla ilişkilerimizi nasıl tanımlamalıyız? Çocukların dünyayı algılayışı, bu teknolojik araçlarla nasıl dönüşüyor? Gerçeklik ve bilgiye dair algılarımızın kayması, toplumsal ve kişisel kimliklerimizi nasıl etkiliyor? Bu sorulara vereceğimiz yanıtlar, sadece çocukların değil, bizim de dünyaya bakış açımızı derinden etkileyecektir.